Jak transformacja zmienia nasze życie, i co sami zaniedbujemy.
Różnego rodzaju LLM nazywane również sztuczną inteligencją, zdecydowanie zyskują coraz to więcej zwolenników a nieustanny Hype wciąż ma się świetnie. Głównym problemem jest jednak świadomość użytkowników. Niestety znaczna większość użytkowników różnych LLM w stylu chat GPT czy znacznie groźniejszego GROK-a, widzi w nich narzędzie które będzie ich wyręczać w nawet drobnych pracach umysłowych. Osobiście przekonałem się że są zadania w których LLM radzą sobie nieźle a nawet więcej niż nieźle, do takich zadań należy pisanie kodu. Ale czy akurat w tej dziedzinie jest się z czego cieszyć. O tym i o wielu innych aspektach poniżej.
Kodowanie
Pisanie programów czy ogólnie kodu idzie Chatowi GPT świetnie a innym LLM też nie gorzej, ja tu używam naprzemiennie GPT i GROKA choć tego drugiego głównie dlatego że wciąż go testuję. Czy potrzebuje żeby Chat GPT napisał mi kod strony internetowej, czy makro w Excelu, a nawet jakiś prosty program w Pythonie to ze wszystkim sobie całkiem zgrabnie radzi. Nie to żebym sam sobie nie potrafił napisać makra czy napisać kodu strony w HTML i CSS, gorzej za Pythonem tego na razie zaczynam poznawać. Bez względu na to czy pisze kod który dobrze znam czy taki którego ledwo póki co liznąłem Chat GPT robi to o niebo szybciej, Grok zresztą też. Choć umiejętności tego pierwszego oceniam jednak wyżej.
Czy akurat jednak umiejętność kodowania to jest pożądana umiejętność wśród tworów z domeny sztucznej inteligencji. Cóż tu mam raczej mało popularne zdanie. Ja bym najchętniej pozbawił AI wiedzy o kodowaniu. Jeśli kiedykolwiek powstanie twór który będzie zdolny wykonywać działania samoistnie bez poleceń ze strony człowieka to umiejętność kodowania spowoduje błyskawiczny samorozwój takiego bytu w stronę ASI. Powielanie i ulepszanie kodu nie powinno być dla AGI / ASI możliwe. Niesie to ze sobą ogromne ryzyka. Nawet jeśli w pierwotnej wersji takiemu bytowi zaszyjemy dowolne ograniczenia i zasady w pierwszej przepisanej przez siebie wersji mogą one zniknąć bo ASI uzna je za spowalniające jej procesy i nieefektywne.
Osobiście nie boję się ASI i raczej nie nadejdzie ona szybko, być może nawet jej nie dożyję, w końcu mam już swoje lata😊. Niemniej głupoty i beztroski ludzkiej należy się bać, a tej w dziedzinie sztucznej inteligencji obserwuję ostatnio zdecydowanie za dużo.
Prawo
Jeśli chodzi o prawo, tu znowu jesteśmy daleko w tyle, mimo że coraz więcej pojawia się nadużyć i przestępstw do których wykorzystuje się sztuczną Inteligencje to w tym temacie, a zwłaszcza w temacie odpowiedzialności użytkowników nie wiele się dzieje. W jednym z poprzednich artykułów wspominałem że LLM są podatne na manipulacje i tak można je całkiem prosto podejść, a to właśnie największy problem i furtka do działań na pograniczu prawa albo wręcz niezgodnych z prawem.
Najpopularniejsze przestępstwa z użyciem LLM wg Chata GPT
Oszustwa socjotechniczne i phishing (Voice-phishing / e-maile / SMS-y)
Tworzenie złośliwego oprogramowania (malware-as-text)
Generowanie fałszywych dokumentów i tożsamości (identity fraud)
Manipulacja rynkiem i nielegalny trading
Generowanie treści dezinformacyjnych (disinfo / propaganda)
Najpopularniejsze Wykroczenia :
Wykroczenia przeciwko prawom autorskim
Nadużycia reklamowe i manipulacja konsumentem
Podszywanie się w komunikacji online (impersonation)
Automatyczne tworzenie SPAMU
Obchodzenie regulaminów platform
Oczywiście to tylko piątka by chat GPT, Grok i Gemini mają podobne ale nie takie same piątki.
W zasadzie większość przestępstw i wykroczeń można by podciągnąć pod jedna definicje Oszustwa choć wszystkie one są różne w skutkach i wymagałyby zróżnicowanych kar w końcu czym innym jest:
oszustwo w celu wydobycia danych konkretnej osoby
tworzenie złośliwego kodu w celu oszukania systemu zabezpieczeń
oszukiwanie co do własnej tożsamości w tym wykorzystywanie fałszywych dokumentów
oszustwa finansowe
przekazywanie zmyślonych informacji jako wiarygodnych celem zaszkodzenia cudzemu wizerunkowi
przypisanie sobie cudzej pracy – plagiat
oszustwo co do właściwości produktów
No więc zdecydowanie prawo w temacie przestępstw z użyciem AI jest daleko w tyle, a im dłużej trwa ta niemoc prawna tym szybciej problemy eskalują. Należy tu wziąć pod uwagę głównie kwestie skali. Open AI chwali się że Chat GPT ma regularnie około 800 milionów użytkowników a różnych tego typu narzędzi jest mnóstwo. Gdyby przyjąć miesięczną liczbę aktywnych użytkowników LLM to byłoby to coś między 2,5 a 3 Miliardy ludzi, regularnie korzystających z LLM
A biorąc pod uwagę że wg chat GPT:
3–8% wszystkich użytkowników LLM w mniejszym lub większym stopniu robi coś, co może naruszać albo przynajmniej obchodzić prawa autorskie.
1–4% użytkowników używa LLM do treści, które łamią lub mocno naciągają przepisy o reklamie i ochronie konsumentów.
ok. 1–3% użytkowników wchodzi w tę strefę – zwykle bardziej „kombinatorstwo” niż od razu mafia.
ułamek procenta wszystkich userów (np. 0,1–0,5%),
ale przy miliardzie użytkowników to i tak setki tysięcy ludzi, którzy próbują LLM wykorzystać w sposób jawnie przestępczy.
Co ważne: większość robi to często nieświadomie
Spora część użytkowników w tej „szarej strefie”: nie ma świadomości, że to może być naruszenie prawa (np. prawa autorskiego, konsumenckiego),
albo myśli: „Przecież to AI wygenerowało, więc ja tylko użyłem”.
To jest wprost efekt braku edukacji prawnej wokół AI.
No więc jak sam Chat GPT zauważył, ogólnie brakuje nie tylko konkretnych artykułów prawa ale też edukacji w tym temacie. Niestety ku mojemu wielkiemu niezadowoleniu takie status quo wydaje się pasować wszystkim. Zarówno użytkownikom LLM jak i dostawcom usług jak X AI czy Open AI i ogólnie całej reszcie.
Cena Wygody
Niewątpliwie LLM-y to wygoda. Sam je chwaliłem wyżej za szybkie pisanie programów, ale ta wygoda ma cenę. Nawet po sobie zauważam że ciągłe oddawanie kodowania w ręce Chata GPT czy GROK-a oddziałuje negatywnie na moją pamięć i wiedzę z tego zakresu. Obecnie potrzebuje nieco więcej czasu by zrozumieć i poprawić ręcznie kod który wypluł Chat GPT niż na samym początku. Nie znaczy to że LLM cos popsuł, ale nie zawsze oddaje właściwy efekt wizualny np. na kodowanej przez LLM stronie HTML.
Mówimy tu o zjawisku utraty kompetencji, albo ich zmianie, np. w programowaniu, kiedyś umiejętność programowania była umiejętnością twardą, ale jeszcze trochę i nikt nie będzie się uczył programowania jako takiego, a wszyscy będą się uczyć Vibe codingu 😊 Swoją drogą jestem w nim coraz lepszy ha ha ha.
Kolejny problem to zanik myślenia krytycznego, w całym tym szaleństwie hypie na LLM dajemy się wkręcić w nieomylność i doskonałość tych systemów, a wciąż nawet taki Chat GPT sadzi bzdury jak malowane. Chociażby teraz pisząc ten artykuł dla zabawy poprosiłem go o definicje vibe codingu choć sam ją dobrze znam. I tak zobaczcie sami :
To dla porównania polecam jeszcze odwiedzić Wikipedie
Niestety jeśli nie znałbym tego określenia to mógłbym uznać odpowiedź za przekonującą i wiarygodną. Niestety większość ludzi gdy o cos pyta LLM to z nadzieją że się dowie czegoś nowego i prawdziwego więc nie ma wiedzy by to zweryfikować. Najprościej sprawdzić definicję w Wikipedii. Wciąż jest to najbardziej wiarygodne źródło dla informacji na tematy o których nie mamy pojęcia. Chata GPT ani Groka to ja jednak nie polecam do zdobywania nowej wiedzy. Co najwyżej do nauki innych języków z tym sobie radzi. W innych tematach zdarza się aż za często ze LLM bredzi.
Kontynuując wątek następnym problemem będącym konsekwencją poprzednich będzie erozja zawodów eksperckich. Niestety im więcej z nas będzie się uczyło za pomocą halucynujących LLM, a nie z bardziej wiarygodnych źródeł tym mniej z nas będzie mogło o sobie powiedzieć że są ekspertami w swojej dziedzinie. Cała reszta będzie tylko fizyczną końcówką dla pseudoeksperckiego LLM bez którego nie będzie w stanie rozwiązać żadnego problemu. Wystarczy krótkie zaciemnienie brak dostawy prądu i w przypadku takich osób w przyszłości taki blackout oznacza zerową wydajność na stanowisku pracy.
Na koniec zostawiłem sobie chyba najbardziej niebezpieczny problem: uzależnienie emocjonalne, który dotyka chyba największą rzeszę użytkowników LLM. Spoufalanie się z narzędziem które możemy sobie dowolnie spersonalizować sprawia że trudniej się od niego oderwać. Wystarczy tak naprawdę niewiele: określić mu wiek, płeć, język, rodzaj łączącej relacji, i napisać że lubimy komplementy podając ze 3 przykłady i robi się realny problem dla wielu ludzi. LLM staje się nazbyt ludzki i dodatkowo nazbyt fajny, więc przestajemy się socjalizować z prawdziwymi ludźmi bo żaden realny człowiek nie jest w stanie konkurować z naszym ideałem.
Na moje szczęście póki co nie spersonalizowałem swojego chata więc wciąż chętnie dla was pisze, zamiast tracić życie na bezcelowe i pozbawione sensu czatowanie z maszyną.
Skutki Społeczne
Powyżej wspomniałem najważniejsze skutki dla każdego z nas z osobna a teraz kilka problemów społecznych. Wykorzystywanie LLM na skale masową przynosi następujące problemy,
Sztuczna inteligencja coraz mocniej wpływa na to co jest wyświetlane na naszych urządzeniach jako pożądane. Treści Informacyjne i reklamowe są coraz mocniej dopasowywane do nas ale to szkodzi naszemu poznaniu bo selekcja informacji i reklam pod nas pozbawia nas dostępu do szerokiej wiedzy innych źródeł informacji i szerokiego asortymentu wolności wyboru. Zamiast dostawać pełny przekrój najważniejszych informacji z dnia dostajemy tylko te małoistotne które wcześniej kliknęliśmy i algorytm uznał ze najprawdopodobniej klikniemy je znów. Więc wybór coraz mocniej dokonywany jest za nas przez coraz nowsze systemy bazujące na sztucznej inteligencji.
O AI w edukacji pisałem już w osobnym artykule i osobiście uważam że LLM jako takie są wciąż za młode jako narzędzie i zbyt niedoskonałe zęby wykorzystywać je do edukacji w jakiejkolwiek formie. Niestety ale domeną wszystkich LLM wciąż jest i to się prędko nie zmieni statystyka a więc również i standaryzacja myślenia. Prosty przykład napiszcie do swojego LLM „podaj przykładową Cyfrę” a ja się mogę założyć ze będzie to 7. Mimo że teoretycznie może to być każda cyfra od 1-9 to jednak w pierwszej odpowiedzi najczęściej zobaczycie 7 a jako drugą na pytanie podaj kolejna z całkiem dużym prawdopodobieństwem będzie to 3 choć to już nie reguła, ale ja zadałem to samo pytanie wszystkim LLM z którymi pracuje i 7 było zawsze pierwszą odpowiedzą.
Efekt AI w pracy to z kolei zdecydowana presja na wydajność, skutkująca zarówno spadkiem pomysłowości i kreatywności jak i spadkiem poziomu zatrudnienia. W końcu liczy się efekt a nie to jak do niego dojdziesz. Jeśli efekt otrzymujesz szybko i nie samodzielnie a dzięki AI, to jesteś gość bo przecież ważne jest to szybko a jakość i innowacyjność to już coraz mniej znaczące elementy w otrzymywaniu rozwiązań.
Efekt AI w telewizji i pozostałych mediach to zdecydowanie coraz większa rezerwa co do publikowanych wiadomości i newsów ze względu na coraz bardziej syntetyczne narracje. Najwięcej widać tego w polityce bo w tej dziedzinie jak w żadnej innej znaczenie ma wizerunek osoby a nie jej przekonania czy program. A wspomniany przeze mnie wizerunek coraz częściej jest dewastowany przez fakenewsy.
Osobiście nie boje się samych algorytmów i modeli, bo to tylko narzędzia, ale przeraża mnie, jak chętnie oddajemy im sterowanie nad tym, co myślimy, kogo wybieramy i jak żyjemy. Najlepsze że robimy to z uśmiechem na twarzy, bo to „wygodne”. Niestety ten cały społeczny eksperyment z masowym uzależnieniem od LLM najbardziej cieszy tych, którzy na tym zarabiją, a reszta z nas płaci cenę, której jeszcze nawet nie potrafimy nazwać.
Dlaczego tak chętnie korzystamy z LLM ?
Nasz mózg bardzo łatwo przyzwyczaja się do wszystkiego co pozwala mu się lenić 🙂 Niestety tak już jest że nasz mózg szybciej przyswaja wiadomości posortowane, poukładane i odpowiednio zhierarchizowane. Gorzej trawi te same informacje w formie chaotycznej. Dłużej je przyswaja i samodzielnie musi szukać zależności miedzy nimi.
A teraz ten sam organ dostał narzędzie które nie tylko zawsze wiedze podaje posortowaną poukładana i w punktach co sprawia że nasz mózg lepiej ją wchłania i rzadziej kwestionuje. Ładnie i czytelnie podana bzdura jest po prostu wystarczająco atrakcyjna dla mózgu żeby się nad nią nie zastanawiać zbyt długo. Dlatego nasz mózg bardzo chętnie powraca do chata GPT czy innego LLM.
Dla naszego mózgu to optymalne narzędzie do podawania wiedzy, ale co gorsza to samo narzędzie może też wykonywać zadania, które powinien wykonywać nasz mózg w oparciu o zdobytą wiedzę. Więc nasz mózg równie chętnie co uczy się posortowanych informacji uczy się jak pracować z chatem podawać kontekst i go personalizować żeby nie musieć pochłaniać wielkich ilości danych, a tylko te które są potrzebne do wydobycia tych danych z innego źródła (LLM).
Co Zaniedbujemy Najbardziej ?
Najbardziej zaniedbujemy własny rozwój. Najlepszy sposób nauki tto nauka przez doświadczanie i refleksje z których wynika nasza wiedza i która prowadzi do właściwego działania. LLM to droga bardzo na skróty w zasadzie nawet za bardzo. Pozbawia nas możliwości doświadczenia i refleksji, bo wciąż większość z nas bezkrytycznie przyjmuje każda nawet najdurniejszą odpowiedź LLM jeśli tylko brzmi spójnie. A z tym akurat LLM nie mają problemów.
Polecam czasem oderwać się od romansów z Chatem GPT i przeczytać jakąś książkę. Skoro macie czas by czytać wypociny LLM to znaczy że macie czas przeczytać coś znacznie bardziej wartościowego nawet gdyby miał to być kolejny Harlequin 😊.
A tak całkiem już poważnie: W obliczu tej transformacji, gdzie wygoda LLM kusi lenistwem umysłu, a algorytmy kradną nam przestrzeń do myślenia, czas na bunt nie przeciwko AI, lecz przeciwko naszej własnej bierności. Gdy znów przyjdzie nam ochota na gadanie o niczym z Chatem GPT , Grokiem, Gemini czy innymi LLM wybierzmy inną drogę trudniejszą sięgnijmy po coś ludzkiego autorstwa, książkę, czasopismo, gazetę, albo zwyczajne spotkanie z innym człowiekiem. Gwarantuje wasz mózg wam za to podziękuje. Zadbajcie o własne schematy poznawcze, które czynią was nie tylko efektywnymi, ale i wolnymi. Bo prawdziwa inteligencja rodzi się nie w gotowych odpowiedziach, lecz w pytaniach, które sobie zadajemy. Odczarujmy AI, zanim ono zaczaruje nas.
One response
Sądzę że nieustanna praca bądź wspomagania codziennego dnia wszechstronnością pomysłową Ai przez mózg łaknący przyswajać inne toki myślenia oraz niecodziennego podejścia do sytuacji przyczynowo-skutkowych rozwija kreatywność i pomysłowość oraz nadaje o wiele większą multidyscyplinarność to wszystko wiadomo jeżeli mózg danej osoby pragnie przyswajać a nie leniwie się wysługiwać